Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 178a Kodeksu karnego) to jedno z najczęściej ściganych przestępstw drogowych. Odpowiedzialność karna grozi niezależnie od tego, czy doszło do jakiegokolwiek zdarzenia drogowego — samo prowadzenie pojazdu w takim stanie wystarcza do popełnienia przestępstwa.
Stan po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości
Prawo rozróżnia stan po użyciu alkoholu (niższe stężenie, kwalifikowane jako wykroczenie) od stanu nietrzeźwości (wyższe stężenie, kwalifikowane jako przestępstwo). Ta granica ma kluczowe znaczenie dla całego postępowania — decyduje o tym, czy sprawa trafi przed sąd jako wykroczenie, czy jako przestępstwo, oraz jaki grozi za nią wymiar kary.
Gdzie dokładnie przebiega granica
Stan po użyciu alkoholu to zawartość od 0,2 do 0,5 promila we krwi (0,1–0,25 mg/l w wydychanym powietrzu) — to wykroczenie. Powyżej 0,5 promila (0,25 mg/l) mówimy o stanie nietrzeźwości, czyli o przestępstwie.
Różnica bywa kwestią jednej dziesiątej promila, a konsekwencje są nieporównywalne: inny tryb postępowania, inny wymiar zakazu prowadzenia pojazdów, wpis do Krajowego Rejestru Karnego albo jego brak. Dlatego przy wynikach oscylujących wokół granicy pierwszą czynnością obrony jest zawsze sprawdzenie samego pomiaru.
Konsekwencje prawne
Za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności, a także obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów i świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Odpowiedzialność zaostrza się w przypadku recydywy oraz gdy prowadzenie pojazdu pod wpływem doprowadziło do wypadku drogowego.
Przepadek samochodu — progi
Przy zawartości alkoholu od 0,5 do 1,5 promila we krwi sąd może orzec przepadek pojazdu prowadzonego przez sprawcę. Od 1,5 promila przepadek jest co do zasady obowiązkowy — sąd odstępuje od niego tylko wtedy, gdy zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
Jeżeli pojazd nie stanowi wyłącznej własności sprawcy — jest w leasingu, we współwłasności, należy do pracodawcy albo został pożyczony — przepadku nie orzeka się. Zamiast niego sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 000 do 500 000 złotych, biorąc pod uwagę między innymi stopień nietrzeźwości, wartość pojazdu i sytuację majątkową sprawcy.
Ustalenie stanu prawnego pojazdu — kto jest właścicielem, czy trwa leasing, czy pojazd wchodzi do majątku wspólnego małżonków — jest więc czynnością, którą trzeba wykonać na samym początku sprawy, a nie na rozprawie.
Warunkowe umorzenie postępowania
Przy niższych stężeniach i przy sprawcy dotychczas niekaranym realnym celem obrony bywa warunkowe umorzenie postępowania. Nie jest to skazanie — nie ma wpisu o karze do Krajowego Rejestru Karnego, a zakaz prowadzenia pojazdów, jeżeli sąd go orzeka, jest krótszy i nie jest obowiązkowy.
O powodzeniu decydują okoliczności czynu i postawa sprawcy: pora i miejsce jazdy, jej długość, natężenie ruchu, przyczyna zatrzymania, sytuacja zawodowa i rodzinna, dobrowolne świadczenie na cel społeczny. Materiał na taki wniosek buduje się od pierwszego przesłuchania, a nie na rozprawie.
Blokada alkoholowa
Po odbyciu co najmniej połowy orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów — a w przypadku zakazu orzeczonego dożywotnio po co najmniej dziesięciu latach — sąd może orzec o dalszym wykonywaniu zakazu w postaci zakazu prowadzenia pojazdów niewyposażonych w blokadę alkoholową (art. 182a Kodeksu karnego wykonawczego).
To nie jest skrócenie zakazu: środek karny biegnie dalej, zmienia się tylko jego zakres — skazany może prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie blokujące uruchomienie silnika przy wykryciu alkoholu. Sąd bierze pod uwagę postawę i warunki osobiste skazanego oraz jego zachowanie w okresie wykonywania zakazu, a wydane postanowienie może uchylić, jeżeli skazany rażąco naruszy porządek prawny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Dla osób, dla których prowadzenie pojazdu jest warunkiem wykonywania zawodu, jest to najczęściej najistotniejszy wniosek w całej sprawie — składany już na etapie wykonywania orzeczenia.
Czy wynik badania można podważyć
Można — i nie jest to podważanie samej metody, tylko prawidłowości konkretnego badania. Sprawdzeniu podlegają: aktualne świadectwo wzorcowania urządzenia, zachowanie wymaganego odstępu przed pomiarem i między pomiarami, liczba i rozbieżność wyników, a przy badaniu krwi — sposób pobrania, oznakowania i przechowania próbki.
Odrębną kwestią jest faza wchłaniania alkoholu. Jeżeli od spożycia do zatrzymania minęło niewiele czasu, stężenie w chwili prowadzenia pojazdu mogło być inne niż w chwili badania. Rozstrzyga o tym opinia biegłego z zakresu toksykologii, o którą trzeba wnioskować we właściwym momencie.
Jak może pomóc adwokat
Kancelaria weryfikuje prawidłowość przeprowadzonych badań (pomiar alkomatem, badanie krwi), reprezentuje w postępowaniu karnym oraz doradza w sprawach o skrócenie okresu zakazu prowadzenia pojazdów lub zatarcie skazania.
Potrzebujesz pomocy w sprawie o jazdę pod wpływem alkoholu lub narkotyków? Skontaktuj się z kancelarią pod numerem 698 165 699 lub przez formularz kontaktowy — pomogę ocenić sytuację i zaplanować dalsze kroki.
Zobacz także: wypadek drogowy · dozór elektroniczny