Oszustwo (art. 286 Kodeksu karnego) polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wprowadzenie jej w błąd, wyzyskanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. To jedno z najczęściej spotykanych przestępstw gospodarczych — może dotyczyć zarówno drobnych transakcji, jak i wielomilionowych wyłudzeń.
Kiedy niezapłacona faktura staje się oszustwem
To pytanie pada w kancelarii najczęściej. Samo niewywiązanie się z umowy — nieopłacona faktura, niedostarczony towar, niespłacona pożyczka — nie jest przestępstwem, tylko sprawą cywilną. O oszustwie można mówić dopiero wtedy, gdy już w chwili zawierania umowy druga strona nie miała zamiaru się z niej wywiązać albo wprowadziła kontrahenta w błąd co do okoliczności istotnych dla decyzji o zawarciu umowy.
Granica bywa cienka, a prokuratura oraz sąd oceniają ją na podstawie okoliczności: sytuacji majątkowej w dacie zawarcia umowy, sposobu rozdysponowania pieniędzy, wcześniejszych zobowiązań wobec innych podmiotów, treści korespondencji. W praktyce właśnie ta ocena decyduje o tym, czy sprawa zakończy się umorzeniem, czy aktem oskarżenia.
Oszustwa internetowe
Coraz więcej spraw dotyczy oszustw popełnianych za pośrednictwem internetu: fałszywych ogłoszeń sprzedaży, phishingu, wyłudzeń metodą „na policjanta” lub „na wnuczka”, a także przejęcia tożsamości ofiary w celu zaciągnięcia zobowiązań finansowych. Tego rodzaju czyny bywają powiązane z innymi przestępstwami, w szczególności z fałszerstwem materialnym dokumentów (art. 270 k.k.), co wpływa na kwalifikację prawną i wymiar kary.
Oszustwo a wyłudzenie kredytu
Zdarza się, że ta sama sytuacja bywa kwalifikowana z art. 286 k.k. albo z art. 297 k.k., czyli jako wyłudzenie kredytu, pożyczki lub innego świadczenia. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: przy art. 297 k.k. karalne jest samo przedłożenie nierzetelnego dokumentu lub nieprawdziwego oświadczenia w celu uzyskania finansowania, niezależnie od tego, czy bank poniósł szkodę.
Weryfikacja kwalifikacji prawnej to jedna z pierwszych czynności obrony — bo od niej zależy zarówno zagrożenie karą, jak i to, jakie okoliczności w ogóle trzeba wykazywać.
Kara za oszustwo
Za oszustwo grozi kara pozbawienia wolności, a w przypadkach mniejszej wagi — grzywna albo ograniczenie wolności. Wymiar kary zależy od wysokości wyrządzonej szkody, sposobu działania sprawcy oraz tego, czy naprawił on szkodę przed lub w toku postępowania. Sąd bierze pod uwagę również uprzednią karalność oraz okoliczności popełnienia czynu.
Naprawienie szkody i co ono realnie daje
Naprawienie szkody jest w sprawach o oszustwo jednym z niewielu narzędzi, które oskarżony ma naprawdę w swoich rękach. Ma znaczenie w kilku miejscach naraz: przy ocenie postawy sprawcy, przy wnioskach o warunkowe umorzenie postępowania, przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary, a także przy nadzwyczajnym złagodzeniu.
Istotny jest przy tym moment — naprawienie szkody przed skierowaniem aktu oskarżenia do sądu waży inaczej niż na końcowym etapie procesu. Dlatego decyzję w tej sprawie warto podjąć świadomie i wcześnie, a nie odruchowo.
Co robić po wezwaniu na policję
Wezwanie w charakterze świadka w sprawie o oszustwo bywa etapem poprzedzającym przedstawienie zarzutów. Przed pierwszym przesłuchaniem warto ustalić, w jakim charakterze się stawiamy, i przygotować dokumenty potwierdzające przebieg transakcji — umowy, korespondencję, potwierdzenia przelewów. Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień i odpowiedzi na poszczególne pytania, bez podawania powodów (art. 175 § 1 k.p.k.); świadek może uchylić się od odpowiedzi, jeżeli naraziłaby go ona na odpowiedzialność karną (art. 183 § 1 k.p.k.).
Jak może pomóc adwokat
Kancelaria zapewnia obronę na etapie postępowania przygotowawczego i sądowego, analizuje zgromadzony materiał dowodowy oraz doradza w zakresie naprawienia szkody, co może mieć istotne znaczenie dla wymiaru kary. Reprezentuje również pokrzywdzonych dochodzących naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem.
Potrzebujesz pomocy w sprawie o oszustwo? Skontaktuj się z kancelarią pod numerem 698 165 699 lub przez formularz kontaktowy — pomogę ocenić sytuację i zaplanować dalsze kroki.
Zobacz także: zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie · dozór elektroniczny